محمد باقر شريعتى سبزوارى

45

تحريرى بر اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسى )

همان‌ها هستند كه به فطريات به معناى چهارم قائلند و تمام كسانى كه منكر فطريات به معناى چهارم هستند ، منكر فطريات به معناى اوّل نيز هستند . و آن دانشمندان چنين پنداشته‌اند كه تصورات و تصديقات عمومى و يك‌سان براى همهء بشر راهى جز اين‌كه آن‌ها را خاصيت ذاتى عقل بدانيم ندارد و اگر تصورات ذاتى عقل را انكار كنيم ، چاره‌اى نيست از اين‌كه تصورات عمومى و يك‌سان براى همهء بشر را نيز انكار كنيم ، ولى در اين مقاله اين دو قسمت از يك‌ديگر تفكيك شده و در عين اين‌كه تصورات ذاتى عقل ( فطرى به معناى چهارم ) مورد انكار قرار گرفته ، تصورات و تصديقات عمومى و يك‌سان براى همهء بشر ( فطرى به معناى اوّل ) اثبات شده و راه آن نيز بيان گرديده ، توضيح بيش‌تر در طى خود مقاله خواهد آمد . 4 . ماديين جديد خود را پيرو نظريهء حسيون قلمداد مىكنند و مدعى هستند كه تمام عناصر اوليهء فكر بشر از مجراى يكى از حواس وارد ذهن شده است و تمام محتويات ذهنى انسان را همان عناصر حسى يا تركيب يافته و تكامل يافتهء آن عناصر تشكيل مىدهد . اين جمله در كلمات ماديين از انگلس تا لنين و استالين بسيار مكرر ديده مىشود : « دنياى سوبژكتيو « 1 » ( ذهنى ) انعكاسى است از دنياى اوبژكتيو « 2 » ( عينى ) » . ماديين كوشش مىكنند كه تمام تصورات و مفاهيم را از مجراى يكى از حواس توجيه كنند ، علىهذا تمام ايراداتى كه بر حسيون وارد است مبنى بر وجود يك سلسله عناصر بسيط ذهنى كه از مجراى مستقيم هيچ‌يك از حواس قابل توجيه نيست ، بر ماديين نيز وارد است . به علاوه يك سلسله ايرادات ديگر نيز وارد است مبنى بر اين‌كه حسيون كه فقط به حس تكيه كرده‌اند حدود حس را ( فىالجمله ) تشخيص داده‌اند و لهذا مسائل فلسفهء اولى را ، كه از راه حس و آزمايش عملى قابل تحقيق نيست ، از قلمرو مداخلهء خود خارج ساخته‌اند و اظهار داشته‌اند كه اين مسائل نفياً و اثباتاً از حدود قضاوت فكر بشر

--> ( 1 ) 1 . Subjective ( 2 ) 2 . Objective